Toàn bộ xe hơi hiện nay đều được thiết kế với mục tiêu an toàn hơn, nhanh hơn, mạnh hơn và thời thượng hơn. Một trong những minh chứng cho sự cải tiến này là hệ thống phanh chống bó cứng – phanh ABS (Anti-lock Brake System) là một cải tiến đáng kể, được phát minh bởi hãng Robert Bosch GmbH và là một trong những hệ thống bắt buộc phải có trên xe ở nhiều nước hiện nay.
Chức năng của phanh ABS ngăn chặn bánh xe bị kẹt hoặc trượt khi phanh trong những trường hợp phanh khẩn cấp. Nếu phanh bị kẹt, xe sẽ mất thời gian lớn hơn để dừng lại và khả năng lái xe sẽ bị giảm sút nghiêm trọng.
Hệ thống ABS ngăn chặn bánh xe kẹt bằng cách giám sát từng bánh xe thông qua cảm biến tốc độ bánh xe. Khi bánh xe bắt đầu trượt, áp suất thủy lực đến phanh được tạm thời giảm để ngăn bánh xe trượt. Phanh ABS giúp người lái dễ dàng kiểm soát hướng lái và đảm bảo thân xe luôn ở trong tình trạng ổn định hơn. Qua bài viết này, chuyên gia CarDoctor sẽ cung cấp thêm kiến thức để giúp bạn hiểu rõ hơn về hệ thống phanh ABS.
1. Cấu tạo phanh ABS
Hệ thống chống bó cứng phanh ABS được cấu tạo gồm 4 bộ phận chính:
- Cảm biến tốc độ (roto)
Cảm biến tốc độ bao gồm một nam châm vĩnh cửu, cuộn dây và lõi từ được lắp ở bánh trước và bánh sau hoặc trên bộ vi sai của xe. Nó nhận biết tốc độ của các bánh xe để phát hiện hiện tượng bó cứng bánh xe và truyền tín hiệu về cho Bộ xử lý và điều khiển điện tử trung tâm (ECU).
- Cảm biến giảm tốc
Cảm biến giảm tốc giúp hệ thống ABS đo sự giảm tốc của bánh xe, từ đó điều chỉnh áp suất dầu phanh một cách chính xác. Có hai loại cảm biến giảm tốc chính, bao gồm cảm biến đặt dọc và cảm biến đặt ngang. Chúng có cấu tạo gồm 2 cặp đèn – 01 đèn LED và 01 đèn transistor, đĩa xẻ rãnh và mạch điện biến đổi tín hiệu.
- Bộ chấp hành phanh ABS
Các thành phần của bộ chấp hành thủy lực ABS bao gồm van điện tử, bình tích áp, motor điện và bơm dầu. Bộ này đảm nhận vai trò cung cấp mức áp suất dầu tối ưu đến các xi lanh phanh bánh xe, giúp ngăn chặn tình trạng bó cứng phanh theo lệnh từ bộ điều khiển ABS.
- Bộ điều khiển ABS
Bộ điều khiển ABS là trung tâm điều khiển hệ thống phanh, nơi tiếp nhận và tính toán thông tin về tốc độ của các bánh xe từ ECU. Dựa trên thông tin đó, nó ra lệnh cho bộ chấp hành thủy lực cung cấp áp suất dầu phù hợp để ngăn chặn tình trạng bó cứng phanh.
2. Phanh ABS hoạt động như thế nào?
Khi bạn lái xe và hệ thống chống bó cứng phanh (ABS) hoạt động, cảm biến tốc độ trên mỗi bánh xe đo vận tốc của bánh xe và gửi tín hiệu đến một bộ xử lý điện tử gọi là ECU.
Khi ECU phát hiện rằng một hoặc nhiều bánh xe đang quay chậm hơn so với tốc độ thông thường, nó sẽ gửi tín hiệu đến bộ điều khiển ABS. Bộ điều khiển ABS xử lý thông tin này, tính toán tốc độ của từng bánh xe, và điều chỉnh áp lực phanh thông qua bộ van thủy lực và bơm. Nó cũng kích hoạt cơ chế an toàn giữa đĩa phanh và má phanh, giảm áp suất giữa chúng để ngăn chặn bánh xe bị bó cứng.
Trong quá trình này, hệ thống ABS thực hiện việc ấn và nhả phanh giữa đĩa phanh và má phanh với tốc độ khoảng 15 lần mỗi giây thay vì tác động lực mạnh một lần như trên các xe không có ABS. Điều này giúp ngăn chặn hiện tượng bánh xe bị kẹt.
Sau đó, hệ thống điều khiển tính toán dựa trên thông tin từ cảm biến tốc độ và các thao tác điều khiển phanh của người lái để điều chỉnh áp lực phanh sao cho tối ưu, giúp xe ổn định và ngăn chặn trượt khi phanh gấp hoặc trên địa hình trơn trượt.
Ngược lại, nếu phát hiện một hoặc nhiều bánh xe quay nhanh hơn quy định, hệ thống ABS sẽ điều chỉnh áp lực phanh để kiểm soát tốc độ, đảm bảo quá trình phanh an toàn.
3. Cách sử dụng phanh ABS
Hệ thống phanh ABS không yêu cầu người lái can thiệp quá nhiều để hoạt động, nhưng việc sử dụng đúng cách là rất quan trọng để tận dụng hết hiệu suất của nó. Chuyên gia CarDoctor chỉ ra cách hoạt động phanh ABS trên ô tô như sau:
- Kích hoạt tự động: Hệ thống phanh ABS tự động kích hoạt khi xe vận hành, dựa vào dữ liệu từ các cảm biến tốc độ ở bánh xe.
- Đèn báo phanh ABS: Khi hệ thống phanh ABS hoạt động bình thường, đèn báo phanh ABS trên bảng điều khiển (bảng đồng hồ Taplo) sẽ sáng. Nó sẽ tự động tắt sau khi xe dừng chạy. Nếu đèn báo nhấp nháy hoặc sáng liên tục, đó là dấu hiệu của lỗi hệ thống ABS và cần được kiểm tra và sửa chữa.
- Cơ chế nhấn – giữ: Hệ thống ABS sẽ điều chỉnh áp lực phanh bằng cách nhấn và giữ áp suất phanh, giúp tránh hiện tượng bó phanh mà không cần sự can thiệp liên tục từ người lái.
- Rung khi phanh: Khi hệ thống ABS hoạt động, người lái sẽ có cảm giác xe bị rung do cơ chế nhấn – giữ đĩa và má phanh liên tục.
- Giảm quãng đường phanh: Hệ thống phanh ABS không giúp giảm quãng đường phanh mà tác dụng chính là giữ cho xe kiểm soát được hướng di chuyển và tránh hiện tượng trượt khi phanh gấp, đảm bảo an toàn cho người lái.
Cảm biến tốc độ, đèn báo phanh ABS, cơ chế nhấn – giữ, cảm giác rung khi phanh và tác dụng của hệ thống ABS đã được mô tả chi tiết trong quá trình hoạt động của hệ thống phanh ABS trên ô tô.
4. Lưu ý khi sử dụng phanh ABS
Khi hệ thống phanh ABS hoạt động, người lái có thể phản ứng như sau:
- Trong tình huống phanh gấp: Khi hệ thống ABS hoạt động trong tình huống phanh gấp, người lái cần giữ chân chặt lên bàn đạp phanh. Hệ thống ABS sẽ tăng áp lực phanh tối đa để ngăn chặn bánh xe bị khóa, giúp người lái duy trì sự kiểm soát đối với hướng di chuyển của xe.
- Tránh giảm lực chân phanh: Một sai lầm phổ biến khi hệ thống ABS hoạt động là buông áp lực phanh. Hành động này sẽ làm tăng quãng đường phanh và tạo cảm giác như có vấn đề với hệ thống phanh. Thay vào đó, người lái nên giữ vững hoặc thậm chí tăng áp lực phanh để đạt được quãng đường phanh ngắn nhất có thể.
Có những tình huống lái xe khác cũng có thể khiến cho hệ thống ABS kích hoạt, chẳng hạn như khi đi qua đường ray hoặc trên bề mặt trơn trượt trong quá trình phanh. Trong những tình huống này, người lái nên duy trì áp lực phanh để hệ thống ABS hoạt động đúng cách.
Nếu hệ thống ABS kích hoạt khi không cần thiết, có thể do cảm biến tốc độ bánh xe bị lỗi. Trong trường hợp này, việc kiểm tra và đánh giá chính xác tình trạng của hệ thống ABS bằng cách kiểm tra xe cùng với một kỹ thuật viên chuyên nghiệp hoặc chuyên gia từ CarDoctor là phương pháp tốt nhất để xác nhận tình trạng này.
Ngoài ra, có nhiều hệ thống khác được tích hợp vào hệ thống ABS cơ bản như giám sát áp suất lốp, kiểm soát lực kéo và kiểm soát ổn định. Các hệ thống này cùng nhau cải thiện khả năng duy trì kiểm soát xe và giảm thiểu nguy cơ mất kiểm soát trong những tình huống đặc biệt.
Trên đây là các thông tin về phanh ABS là gì cũng như về chức năng, cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống an toàn này. Nếu cần tìm hiểu thêm hoặc được nghe tư vấn từ chuyên gia xe hơi, hãy liên hệ ngay hotline của CarDoctor 1900.8183 nhé!
Cùng CarDoctor đóng góp vào sự phát triển xã hội thông qua việc ứng dụng công nghệ tiên tiến để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, và tính chuyên nghiệp của các dịch vụ trong lĩnh vực xe hơi.
