Phanh khẩn cấp tự động (AEB) là một trong những công nghệ an toàn tiên tiến nhất trên ô tô hiện nay, được thiết kế để giảm thiểu tai nạn bằng cách tự động phanh khi phát hiện nguy cơ va chạm. Các hãng xe như Skoda với Kodiaq hay Mitsubishi với Xforce đã cải tiến AEB, mang lại hy vọng về giao thông an toàn hơn. Tuy nhiên, vụ tai nạn liên hoàn của chiếc Mercedes-Benz S450 tại TP. HCM ngày 16/3/2025 đã làm dấy lên tranh cãi về độ tin cậy của hệ thống này, khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu công nghệ có thực sự đáng tin như kỳ vọng.
AEB sử dụng radar, camera và cảm biến để phát hiện vật cản như xe cộ, người đi bộ hay chướng ngại vật. Khi nguy cơ va chạm được nhận diện, hệ thống cảnh báo người lái qua âm thanh, hình ảnh hoặc rung vô-lăng. Nếu không có phản ứng, AEB tự động phanh để tránh hoặc giảm thiệt hại. Trên Skoda Kodiaq, AEB hỗ trợ phát hiện người đi bộ ở tốc độ thấp, phù hợp với đô thị đông đúc. Mitsubishi Xforce lại tích hợp hệ thống giảm thiểu va chạm phía trước (FCM), hoạt động hiệu quả ở dải tốc độ 5-80 km/h với xe và 5-65 km/h với người đi bộ. Những cải tiến này cho thấy nỗ lực tối ưu hóa công nghệ cho thực tế.
Theo Viện Bảo hiểm An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (IIHS), AEB có thể ngăn chặn 20% vụ va chạm. Tại Việt Nam, với mật độ giao thông cao và ý thức lái xe chưa đồng đều, AEB được kỳ vọng giảm thiểu tai nạn đáng kể.
Vụ tai nạn Mercedes-Benz S 450: hồi chuông cảnh báo
Vụ tai nạn tại ngã tư Thủ Đức, TP. HCM, khi chiếc Mercedes-Benz S450 tông 10 xe máy, khiến một người tử vong, đã làm lung lay niềm tin vào AEB. Dù Mercedes-Benz nổi tiếng với công nghệ an toàn, chiếc S450 phiên bản 2019 tại Việt Nam chỉ có hệ thống hỗ trợ phanh khẩn cấp (BAS), không phải AEB đầy đủ như các mẫu mới. Điều này đặt ra nghi vấn: Hiệu quả của AEB phụ thuộc quá nhiều vào cấu hình xe và hành vi người lái. Nếu tài xế không làm chủ tốc độ hoặc vô hiệu hóa hệ thống bằng cách nhấn ga mạnh, AEB khó phát huy tác dụng. Yếu tố con người, do đó, vẫn là hạn chế lớn.
Tranh cãi xung quanh độ tin cậy
AEB không phải lúc nào cũng hoàn hảo. IIHS từng chỉ ra hệ thống gặp khó khăn khi nhận diện xe máy hoặc người đi bộ ở tốc độ cao, đặc biệt trong điều kiện ánh sáng yếu – tình huống phổ biến tại Việt Nam. Một số người dùng phàn nàn AEB phanh gấp không cần thiết, gây nguy hiểm trên đường đông. Ngược lại, những người ủng hộ cho rằng AEB chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế được kỹ năng lái xe. Các cải tiến trên Kodiaq hay Xforce là minh chứng cho nỗ lực khắc phục hạn chế, nhưng ý thức người lái vẫn là yếu tố then chốt.
AEB là bước tiến lớn trong công nghệ an toàn ô tô, với tiềm năng giảm tai nạn rõ rệt. Tuy nhiên, vụ Mercedes-Benz S 450 nhắc nhở rằng công nghệ không phải “lá chắn vạn năng”. Để AEB thực sự đáng tin, cần kết hợp cải tiến kỹ thuật, nâng cao nhận thức người dùng và điều chỉnh phù hợp với thực tế giao thông. Khi trở thành tiêu chuẩn, AEB có thể mở ra kỷ nguyên giao thông an toàn hơn, nhưng chỉ khi con người và máy móc đồng hành hiệu quả.
